Dit zou werkelijk alle régulatoire alarmbellen moeten laten afgaan:
Apple vind software, software makers en programmas voortaan overbodig. Immers, een agent kan gewoon on the fly doen wat je wilt, dus waarom nog software aanbieden?
Dit is precies waar AI echt gevaarlijk is: beeld je een Spotify in dat besluit alle muziek
en inkomsten voortaan gewoon zelf te genereren.
Toekomstmuziek? Nee hoor, er zijn al hele supermarktketens die enkel zelfgegenereerde AI muziek rechtenloos draaien. Muzikanten zijn dus allang de dupe van AI, dubbel zelfs: want AI mag ook nog eens niet gebruikt worden om covers mee te maken (waar ze wel inkomsten van zouden krijgen) - kortom: de muzikant wordt van alle kanten keihard genaaid, maar krijgt een moralitisch spelletje voorgeschoteld: er zouden stikkertjes moeten komen met ‘gemaakt met een synthesizer’ erop en er worden ‘marktonderzoeken’ gedaan door de ene overtollige na de andere waaruit natuurlijk blijkt dat aan zulke stikkers enorme behoefte is ‘mensen willen weten waar ze naar luisteren’.
Dat stikkertjesspelletje is precies wat ik ook wel banding noem: een afleidingsmanoeuvre om je bezig te houden. Voortaan loert het mannetje bij alles wat hij hoort, IS DIT SOMS MET EEN SYNTHESIZER GEMAAKT? Een morele last die van zijn schouders zou vallen met zo’n fijne STIKKER, nu WEET hij gewoon wat hij hoort.
Ook boeken zullen meedoen met het spelletje: HIER WERD EEN SPELLCHECKER GEBRUIKT DE SCHRIJVER KON NIET WERKELIJK ZELF GOED SPELLEN - kortom, u begrijpt het idee. Opiaten voor de massa.
En ondertussen aan de achterkant hard in het achtervlak genomen worden door de grote bedrijven. Supermarkten waren een van de voornaamste inkomstenpijlers van muzikanten, zeker nu de radio stilletjes wegvalt en de televisie voornamelijk met politici geobsedeerd lijkt.
Het is helemaal niet lastig te bedenken wat er moet gebeuren: die supermarktketens moeten bij gebruik van AI muziek gewoon precies hetzelfde betalen als voorheen, want die AI muziek is gebaseerd op collectieve muziekstudie en gebruik moet dus ten gunste van muzikanten komen. Helder, simpel.
Maar daar hoor je niks over. Een stikkerspelletje is schijnbaar belangrijker. Een stikkerspelletje dat ‘verdeel en heers’ heet - nee, ik ga geen sticker ‘gemaakt met hulp van een spellchecker’ op mijn dichtbundels plakken, ook niet als dat het geval zou zijn.
Omdat dat een fascistische reflex is, netjes verpakt als consumentenvriendelijkheid. Stickeren is geen transparantie — stickeren is zuiverheidspolitiek. Wie iets van een merkteken voorziet doet dat nooit om de inhoud te verhelderen, maar om de drager te markeren: hier zit iets onzuivers in, let op, koop op eigen risico. Het is dezelfde grammatica die ooit een ster op een jas naaide, alleen ditmaal genaaid op een liedje, op een gedicht, op een gedachte. De vorm is hygiënisch, de functie is uitsluiting. En het verraderlijke is dat het zich aandient als het tegendeel — als bescherming, als eerlijkheid, als ‘het recht om te weten waar je naar luistert’. Niemand heeft ooit een recht opgeëist zo gretig als een recht dat hem niets kost en de ander alles.
Want dat is wat zo’n merkteken werkelijk doet, vanuit het oogpunt van wie ervan profiteert: het verlegt de schuldvraag. Niet langer waar is mijn geld gebleven, wie int de royalty’s die de supermarkt vroeger aan mij afdroeg — maar: is dit wel echt, is dit wel zuiver, heeft hier soms een máchine aan gezeten. Het mannetje dat voortaan bij elk geluid loert IS DIT SOMS MET EEN SYNTHESIZER GEMAAKT loert nooit richting Cupertino. Hij loert naar zijn buurman. Naar de muzikant. Naar de dichter. Hij is omgeturnd van iemand die bestolen wordt tot iemand die politieagent speelt, en hij geniet er nog van ook, want eindelijk heeft hij een taakje, eindelijk een moreel houvast in een wereld die hem verder volkomen onteigent. De bestolene is tot zedenmeester gepromoveerd. Goedkoper kun je een opstand niet afkopen.
Dat is banding in zuivere vorm: je krijgt een speeltje toegeschoven zodat je niet voelt dat je zak is gerold. Verdeel en heers heeft nooit anders gefunctioneerd. Je hoeft de massa niet te onderdrukken zolang je haar bezig kunt houden met het keuren van elkaars echtheid. De grote partijen - Apple, dat software, softwaremakers en programma’s voortaan overbodig acht; Spotify, dat morgen zijn eigen catalogus uit het niets perst; de supermarktketen die rechtenloze deuntjes door haar gangpaden pompt - die hebben aan dat hele zuiverheidstheater geen boodschap. Zíj plakken geen stickers. Zij innen. Het stikkertjesspel is precies geconstrueerd om die ene heldere, simpele zin onhoorbaar te maken: gebruik je AI-muziek, dan betaal je exact hetzelfde als voorheen, want die muziek is gedestilleerd uit de collectieve muziekstudie van generaties, en de opbrengst hoort dus terug te vloeien naar wie die studie heeft geleverd. Eén zin. Geen onderzoekscommissie nodig, geen marktonderzoek waaruit voor de zoveelste keer de behoefte aan marktonderzoekers blijkt. Eén zin — en juist daarom mag hij niet klinken.
Dus nee. Ik plak geen ‘tot stand gekomen met behulp van een spellchecker’ op mijn dichtbundels, ook niet wanneer het waar zou zijn, en al helemaal geen ‘gemaakt met een synthesizer’ op iets wat ik zing. Niet uit koppigheid, maar omdat ik weiger mee te doen aan het sorteren van het zuivere en het onzuivere. Dat sorteren heeft een geschiedenis, en we weten allemaal waar het op uitloopt zodra het zijn werktuigen vindt. Ik geef de loerende moralist zijn merkteken niet. Laat hem zijn morele last zelf maar dragen: die hoort hem toe, niet mij.
U groet,
Martijn Benders,. 27-06-2026
Comments
Nothing yet. Say the first thing.
Sign in to join the conversation.