Het CBS vindt dat we geen probleem moeten maken van de zorgkloof

Lieve lezer van Onder de Loeb,

Tijdens mijn vakantie in Zuid-Frankrijk zag ik een nieuwsbrief van het CBS op LinkedIn voorbijkomen. Ja, ik ben zo iemand die op vakantie ter ontspanning nieuwsbrieven van het CBS leest.

De titel is: “Doen mannen te weinig en vrouwen te veel?”

Ik riep hardop JA tegen mijn telefoon (werd niet gewaardeerd door de omringende Fransen).

Want ik weet waar deze nieuwsbrief op doelt. Voor mijn boek Fopfeminisme heb ik twee jaar lang de geschiedenis van de positie van de Nederlandse vrouw uitgezocht, en voor deel twee van het boek alle emancipatiedossiers van het CBS vanaf het jaar 2000 doorploegd. Ik weet dus precies hoe scheef de verdeling tussen betaald werk en onbetaalde zorgtaken in dit land ligt, in tegenstelling tot wat de onderbuikgevoelens van columnisten als Kelder en Schimmelpenninck ook mogen claimen. “Eindelijk!” dacht ik. Eindelijk gaat het bureau dat objectief meet hoe het nou precies zit met de Nederlandse emancipatie hier nu zelf ook iets over zeggen. Hulde aan de statistiek!

Het cijfer waar de nieuwsbrief van het CBS om draait doet al maanden de ronde:

“Vrouwen met kinderen zijn in twee decennia 15 uur per week meer gaan werken, mannen met kinderen zijn in diezelfde periode slechts 24 minuten meer gaan zorgen.”

De bron van deze cijfers is het boek Who Cares? van artsen Bregje Feuth en Mirte Wibaut, gebaseerd op SCP tijdsbestedingsonderzoek in de periode 1995-2016.

Maar de vreugde verging me al snel toen ik de nieuwsbrief las. Want Tanja Traag, hoofdsocioloog van het CBS en auteur van deze nieuwsbrief, vraagt zich af of het wel zinnig is om er “een soort wedstrijd” van te maken en in een “wie doet er meer”-discussie te belanden. Kortom: het bureau dat de stand van de ongelijkheid bijhoudt vindt dat we moeten ophouden met de stand bijhouden.

Het was Fopfeminisme in het wild.

En zo blijft de gederongelijkheid opnieuw in stand, met goedkeuring van het instituut dat juíst objectief zou moeten meten hoe het gesteld is met de genderongelijkheid, zodat we er iets aan kunnen doen.

In de Deep Dive achter de betaalmuur ontleed ik deze ogenschijnlijk onschuldige CBS-nieuwsbrief stap voor stap. Hoe kan dezelfde werkelijkheid ineens tot totaal andere conclusies leiden? Waarom lijken sommige cijfers een veel rooskleuriger beeld te geven dan andere? En wat zegt dat over de manier waarop we in Nederland naar emancipatie kijken?

Voordat we naar de actualiteit gaan, eerst nog even dit: Onder de Loeb heeft deze week de magische grens van 200 betalende leden doorbroken, binnen vijf weken na het lanceren van het premium model! Ik vind het geweldig dat zoveel van jullie de overstap naar een betaald abonnement gemaakt hebben. Dankzij jullie steun kan ik elke week onafhankelijk onderzoek doen, diepgravende analyses schrijven en verhalen uitpluizen die in het Nederlandse nieuws vaak nauwelijks aandacht krijgen, terwijl ze vrouwen onevenredig hard raken. Dankjewel dat jullie dit mogelijk maken. Mijn doel is minstens 1000 betalende leden zodat ik Onder de Loeb verder uit kan bouwen tot een onafhankelijk feministisch mediamerk, en we zijn al een heel eind op weg!

Speciaal voor betalende leden neem ik komende week mijn eerste exclusieve podcast op. Ik ga in gesprek met mijn moeder, over feministisch opvoeden en over hoe het was om als vrouw in de jaren tachtig en negentig directeur van een bedrijf te zijn. Heb je een vraag voor haar, of voor mij? Laat ‘m achter in de comments, dan nemen we ‘m mee!

Om deze mijlpaal te vieren, organiseer ik deze week een eenmalige actie: iedereen die vóór 10 augustus een jaarabonnement (€100) afsluit op Onder de Loeb, ontvangt een gratis, persoonlijk gesigneerd exemplaar van mijn boek Fopfeminisme thuis, inclusief verzendkosten! Dit is momenteel de enige manier om aan een gesigneerd exemplaar te komen, dus het is mega ultra exclusief. Én je verzekert jezelf een jaar lang van de keiharde feiten om elke discussie over ongelijkheid te winnen.

Ik kreeg van meerdere mensen de vraag of je ook zonder creditcard een betaald abonnement kunt nemen. Dat kan. Substack ondersteunt in Europa iDEAL als betaalmethode. Bij sommige lezers verschijnt die optie alleen wanneer zij het abonnement via een computer afsluiten. Kies een maand- of jaarabonnement, selecteer op de betaalpagina iDEAL en rond de betaling af zoals je gewend bent.

En dan nu: de actualiteit.

Deze zomer wordt de veiligheid van vrouwen veelvuldig aangevoerd als argument tegen de opvang van asielzoekers. In Loosdrecht liep in april een Vrouwenmars met honderden deelnemers. Op 11 juli volgde in Schiedam een vergelijkbare mars. Het WODC publiceerde kort daarvoor het Incidenten- en misdrijvenoverzicht 2019-2025. Van de ongeveer 113.000 bewoners van COA-locaties was in 2025 drie procent verdacht van een misdrijf. Bij seksuele misdrijven ging het om 130 verdachten: 1,7 procent van alle verdachtenregistraties, tegenover 1,4 procent in de Nederlandse bevolking. Het WODC merkt daarbij op dat dit verschil kleiner wordt wanneer wordt gecorrigeerd voor leeftijd en geslacht.

Maar nog opvallender was wat er daarna gebeurde.

In de nacht van 26 op 27 juli werden in Engelen en Bokhoven de huizen van mensen die zich vóór de komst van een azc hadden uitgesproken beklad. Op muren verschenen onder meer de woorden ‘hoer’, ‘slet’ en ‘stinkteef’. Volgens het NOS Radio 1 Journaal leek de intimidatie zich vooral op vrouwen te richten. Burgemeester Jack Mikkers sprak van een bijl aan de wortels van de rechtsstaat.

Wie zich werkelijk zorgen maakt om de veiligheid van vrouwen, spreekt zich ook uit wanneer vrouwen worden uitgescholden, bedreigd en geïntimideerd. Ook als de daders uit de eigen kring komen. Juist dan. Dat gebeurde hier niet. Daardoor krijgt de verwijzing naar vrouwenveiligheid iets instrumenteels: een argument dat luid klinkt zolang het over asielzoekers gaat, maar verstomt zodra vrouwen door medestanders worden aangevallen.

Bron: Gemeente Schiedam, 11 juli 2026, over het verloop van beide demonstraties. WODC, 2 juli 2026, Incidenten- en misdrijvenoverzicht 2019-2025. NOS, 26 juli 2026, huizen en scooters beklad in Engelen. Omroep Brabant, burgemeester Mikkers over de bekladdingen. Openbaar Ministerie, 28 juli 2026, update onderzoek Engelen en Bokhoven. NOS Radio 1 Journaal, 28 juli 2026, intimidatie lijkt zich vooral op vrouwen te richten.

De Renaissanceschool in Almere Poort opent in augustus als eerste volledig door het Rijk bekostigde vestiging, met één groep van vier- en vijfjarigen. Het bestuur is de Stichting Tocqueville, met Thierry Baudet en drie andere Kamerleden van Forum voor Democratie erin. Ze bieden aparte leertrajecten aan voor jongens en voor meisjes, “omdat we de biologische verschillen tussen de seksen erkennen.” Op de eigen site staat het zo: gelijkheid betekent binnen deze overtuiging gelijke waardigheid, niet gelijkvormigheid. De school stelt dat jongens en meisjes biologisch verschillen en dat bepaalde lesmethoden daarom beter werken voor meisjes dan voor jongens. Voor de stap naar gescheiden onderwijs is het wetenschappelijke bewijs echter zwak: de grootste meta-analyse naar gescheiden onderwijs (184 studies uit 21 landen) vond in de best opgezette onderzoeken geen voordelen van gescheiden onderwijs. Bij meisjes werden zelfs iets lagere onderwijsambities gevonden.

En het pijnlijke is dus dat deze school volledig met belastinggeld wordt bekostigd. De Nederlandse vrijheid van bijzonder onderwijs is zo ruim dat de overheid ook scholen financiert die jongens en meisjes vanaf hun vierde verschillende leertrajecten aanbieden op basis van hun geslacht (waar geen wetenschappelijke didactische of pedagogische onderbouwing voor bestaat). In Fopfeminisme betoog ik dat het bijzonder onderwijs in Nederland een belangrijke motor is achter de hardnekkigheid van onze genderongelijkheid: we subsidiëren scholen die traditionele rolpatronen van generatie op generatie doorgeven, en soms zelfs ingaan tegen onze eigen grondwet. De Renaissanceschool staat daarin niet op zichzelf. Eerder liet Nieuwsuur al zien dat op sommige door de overheid bekostigde religieuze scholen kinderen wordt geleerd dat de vrouw ondergeschikt is aan de man. De ideologie verschilt, maar het onderliggende patroon is hetzelfde: met belastinggeld wordt onderwijs gefinancierd waarin ongelijkheid tussen mannen en vrouwen niet wordt bestreden, maar gelegitimeerd.

Artikel 8 van de Wet op het primair onderwijs verplicht scholen kennis over en respect voor verschillen in onder meer geslacht bij te brengen, plus de waarde dat gelijke gevallen gelijk behandeld worden. Kamerlid Marjolein Moorman vroeg op 25 juni of aparte leertrajecten zich daartoe verhouden. Staatssecretaris Judith Tielen antwoordde: “Dat is een goede vraag en die vraag heb ik ook.” Zij wil van de inspectie horen waarom de school is goedgekeurd. Een nieuwe school wordt pas een jaar na opening geïnspecteerd, en de Kamervragen die VVD’er Arend Kisteman erover stelde worden wegens het zomerreces pas na 31 augustus beantwoord.

Bron: Hart van Nederland, 24 juni 2026, over de heropening en de aparte leertrajecten. Renaissanceschool, de eigen levensovertuiging. ANP, 25 juni 2026, Tielen wil van de inspectie horen waarom de school is goedgekeurd. Artikel 8 Wet op het primair onderwijs. 1Almere, 15 juli 2026, beantwoording Kamervragen uitgesteld.

De rode draad deze week: vrouwen worden opvallend vaak gebruikt als argument, maar zelden als uitgangspunt. Hun veiligheid wordt aangevoerd in het asieldebat, terwijl vrouwen die zich uitspreken vervolgens worden geïntimideerd. We zeggen dat jongens en meisjes gelijk moeten worden behandeld, terwijl we met belastinggeld onderwijs financieren dat hen vanaf hun vierde verschillende ontwikkelpaden oplegt.

Achter de betaalmuur lees je verder over: waarom patiëntenkoepel MIND alarm slaat omdat jonge vrouwen in de ggz juist mínder behandeling krijgen onder het mom van ‘autonomiebevordering’; hoe de overheid eindelijk probeert een juridisch antwoord te vinden op dwingende controle en femicide; en de Deep Dive waarin ik de CBS-nieuwsbrief ontleed die mij tijdens mijn vakantie niet meer losliet.

Want hoe kan het dat juist het instituut dat de ongelijkheid meet, ons lijkt te adviseren minder naar de uitslag te kijken?