#72 Geese en de verbroken magie van de muziekbusiness

The Notes in My Ears is de nieuwsbrief van Jasper Van Loy, muziekjournalist voor HUMO en De Morgen. Elke twee weken muziekverhalen en songs.

Het zijn fijne, afwisselende weken in mijn schrijfkamer. Ik videocallde met lolrappers Joey Valence & Brae en hardcoreband Angel Du$t, ging naar een fantastisch concert van The Haunted Youth en stak een thermometer in het gat van de grassroots-scene. De cafés en jeugdhuizen die nog concerten willen organiseren, moeten elke euro omdraaien, terwijl een deel van het klassieke publiek is weggegaan en niet meer terugkomt. Een probleem waar ze ook in Nederland mee worstelen, ontdekte ik toen mijn artikel al ter perse was gegaan.

Toch is het niet enkel treurnis in mijn verhaal: nieuwe collectieven en organisaties als VI.BE zijn de bodem rond de wortels van de belpop op dit moment goed aan het omspitten, zodat er weer wat lucht in komt. Ik koester alvast het voornemen om vaker naar café-concerten te gaan.

De charme van zo’n café-concert zit hem erin dat je geen kaartje moet kopen via Ticketmaster, dat je vaak zelfs géén kaartje hoeft te kopen en dat je ondanks die lage inzet toch een behoorlijk hoog rendement kan bekomen, namelijk het gevoel dat je de band al kende en steunde toen ze nog klein was. Het is een van de fijnste gevoelens die je als fan kan hebben: trots omdat jóuw bandje is opgeklommen in de vaart der volkeren.

Daarom was de heisa rond Geese onlangs ook zo groot, toen in de pers verscheen dat de New Yorkse band zich had laten helpen door marketingbureau Chaotic Good, dat naar eigen zeggen over duizenden socialemedia-accounts beschikt die alles en iedereen viraal kunnen laten gaan. Minstens een deel van de hype rond Geese, waarvan fans dachten dat het andere fans waren die net zoveel van Geese hielden als zij, was dus opgestookt door reclamejongens, die bovendien hetzelfde deden voor andere alternatieve chouchous als Oklou, Dijon en Wet Leg.

Daar gaat je romantische idee, daar gaat je kleine bandje dat door louter goed spelen zijn moment heeft gepakt.

Ik wilde hier eerst niets over schrijven, omdat ik weinig toe te voegen had aan de eindeloze stroom aan analyses online en de goeie stukken van de collega’s bij onder HUMO, De Morgen en De Standaard, maar het bleef me wel fascineren, dat contrast tussen hoe we denken dat muziek werkt, of willen geloven dat muziek werkt, en hoe muziek effectief werkt.

Het deed me denken aan mijn eerste werkdag bij Studio Brussel. Ik dacht oprecht dat muzieksamenstellers uit het geheugen playlists maakten en dat ze vrije baan kregen om hun lievelingetjes op de radio te draaien. De waarheid is dat er massa’s regels zijn, die samen zorgen voor een afwisselend aanbod dat luisteraars niet wegjaagt.

Het deed me ook denken aan momenten dat mijn collega’s en ik aan de lunchtafel niet konden zwijgen over deze of gene band, maar dat er van een artikel of play geen sprake was, wegens te moeilijk of niet passend in de strategie.

Het doet me ook denken aan een boek dat ik intussen bijna heb uitgelezen, Alternatieve mainstream van muzikant en docent Gert Keunen. Het is een totaalbeeld van alles wat er in Vlaanderen gebeurt tussen enerzijds de mainstream (Zomerhit, Tien om te zien, het Schlagerfestival …) en de underground. Het gaat dan over de zomerfestivals, over kwaliteitskranten en cultuurbladen, over Studio Brussel en Radio 1 …

Het is een wereld waarin iedereen wil laten zien dat ze zo onafhankelijk mogelijk zijn van de economische realiteit, dan zouden ze immers zuivere mainstream, maar tegelijk wel brood op de plank moet krijgen. Smaak is belangrijk, daarmee profileer je je, maar het volstaat niet om zalen uit te verkopen.

Volgens Keunen moet iedereen in de alternatieve mainstream rekening houden met drie grote logica’s:

• De individuele logica: de eigen smaak, ‘geraakt’ worden, authenticiteit, artistieke waarde;

• De positionele logica: hoe je als organisator, booker, band … in het muziekveld staat, je banden met anderen en het geven-en-nemen dat daarbij komt kijken. Soms gaat het ook om pure machtsuitoefening;

• De organisatorische logica: de druk om publiek te bereiken en de noodzaak om geld te verdienen aan wat je doet.

Hoe hard elke logica doorweegt, wordt mee bepaald door de context waarin de muziekwereld zich bevindt. Dat is er een van permanente onzekerheid.

Het is nog nooit zo gemakkelijk geweest om muzikant te worden, en daarmee nog nooit zo moeilijk om er effectief een te zijn. Een select kransje artiesten kan leven van streaming en platenverkoop, de rest moet zo ongeveer permanent de boer op. De concertmarkt staat op ontploffen en het overaanbod is totaal, waardoor zelfs grote tournees als die van Harry Styles niet meer uitverkopen.

Terwijl vóór de schermen met hippe ontdekkingen wordt gekoketteerd (de individuele logica), worden achter de schermen de eindjes aan elkaar geknoopt (organisatorische logica) en lopen de onderhandelingen om namen op de festivalaffiches en prestigieuze mediadeals permanent (positionele logica). Geloof me als ik zeg dat dat bij veel muziekprofessionals soms wringt, want ook zij zijn fans die ooit geloofden dat groepjes als Geese pardoes ontdekt konden worden in de kroeg en dan puur door goed te spelen groot konden worden.

Helaas is dat in deze veel te volle markt niet zo en zal dat ook niet snel zo worden. Hoe groter en onzekerder de muziekbusiness, hoe belangrijk het tweede deel van dat woord wordt.

Bart Peeters en/of Will Tura –‘Linda’
Dit weekend tikte ik op een rommelmarkt Turalura op de kop, de compilatie uit 1990 waarop Vlaamse pop- en rockartiesten het repertoire van Will Tura coveren. Heel blij mee, vooral omdat ik nu zowel het origineel van ‘Linda’ als de minstens even goede Bart Peeters-cover op plaat bezit. Het is misschien de mooiste smartlap ooit geschreven, en ik weet dat ik vaak overdrijf, maar wie het bij het laatste refrein niet in zijn ogen voelt prikken, is een psychopaat.

Charli xcx – ‘Rock Music’
Zoals de kat van Schrödinger dood en levend tegelijk is, is de nieuwe Charli xcx én een kutnummer én een metakritische reflectie op internetcultuur en rockisme.

Friko – ‘Choo Choo’
Indierock uit Chicago met rammelende gitaren en lekker dramatische vocalen. Nodigt uit tot hoofdschuddend meedrummen én om hen naast Bleech 9:3, Frans Kalf, Sophie Straat en nog wat andere mijner favorieten te gaan checken op het succulente AFF (7 en 8 augustus in Genk).

Jennifur feat. TEUN – ‘Need You By My Side’
Brusselse it-producer + Antwerps-Nederlandse achtergrondzangeres van Eefje de Visser = gevonden vreten voor fans van Overmono en The xx.

North West – ‘Th!s t!m3’
Voor het beste nummer van haar eerste ep liet Kanye West junior het refrein van Mumford and Sons’ ‘Little Lion Man’ inzingen door een klaaglijke emo-zanger en gooide ze er een kwak opgefokte hyperpop over.

Je vindt alle nummers terug in deze playlist, net als de tips die ik in de vorige nieuwsbrieven heb gegeven. Ook jouw aanraders zijn van harte welkom.

Ik sluit elke nieuwsbrief met een klassieke plaat, of toch eentje die klassiek zou moeten zijn. Deze week: The Sacrificial Code van Kali Malone (2019).

Ik volg de Amerikaanse componiste Kali Malone in alles wat ze doet en toch val ik telkens weer terug op haar doorbraakplaat The Sacrifical Code, een meditatie van een uur voor genie en pijporgel. Het zijn composities die je doen dromen en tegelijk wakker houden, waarin elk akkoord telt en elke trilling voelbaar is. Malone doet weinig, maar wel precies het juiste, en komt na steeds wijder wordende cirkels telkens weer op het goede punt uit. In mijn hoofd zit ze tussen de artiesten die me helpen om in een flow te geraken, net als het beste werk van Four Tet en de postmetal van Agriculture – zelf is Malone getrouwd met doom-held Stephen O’Malley van Sunn O)))).

De twee keer dat ik haar de plaat live zag uitvoeren, in de Miry in Gent en in de Sint-Pieters- en Sint-Goedelekathedraal in Brussel, vergeet ik nooit meer. Vooral die in Brussel was heerlijk: een kerk vol zittende en liggende mensen die allemaal omhoog kijken, richting orgel. Malone liet zich enkel op het begin en aan het einde zien, voor de rest liet ze zich enkel voelen.

Hartelijks,

Jasper