Hoe ziet dwang eruit?

Ik denk dat dat ook het geval was bij de interviewer die tegenover me zat. Ik was te gast bij De Kronieken, een literaire talkshow in Club Uniek te Rotterdam, geleid door Inge Janse en Hans Sibarani. Laatstgenoemde overrompelde me een beetje toen ik de club binnenliep en me aan hem voorstelde. Hij zei dat hij In de greep van de goeroe had gelezen en het vermoedelijk heel anders had geïnterpreteerd dan ik had bedoeld.

Tijdens het interview bleek dat hij geen dwang had aangetroffen in mijn boek. Althans, hij zei: ‘Ik zag niet zo de traditionele dwang zoals je die kent uit boeken en films’. En omdat hij dat niet had aangetroffen, was hij er niet van overtuigd dat er zoiets als ‘dwang’ speelde. Nu is het geen vereiste dat iedereen die het boek leest tot dezelfde conclusie komt. Ik vind het goed dat het boek vragen oproept, dat er een discussie kan ontstaan. Ziet iedereen hetzelfde? Waarom is het gedrag dat je beschreven ziet voor de een wel een vorm van dwang en voor een ander niet?

Wat ik heb gepoogd is, naast het maken van een reconstructie van de ontwikkeling van de spirituele groep rond leider Bentinho Massaro, ook allerlei informatie toe te voegen over (groeps)psychologie, neurologie en meer. Hopelijk kun je als lezer dan steeds meer dynamieken en rode vlaggen gaan herkennen.

Dwingende controle

Voor ik aan dit onderzoek begon had ik nog nooit van ‘coercive control’ gehoord, ‘dwingende controle’ dat valt onder psychische terreur. Het is een gedragspatroon dat een vorm van manipulatie en onderdrukking bevat. Een dader die dwingende controle toepast, gebruikt bijvoorbeeld seksuele dwang, intimidatie, regulatie, toezicht, het inperken van middelen en ondersteuning van buitenaf, vernedering en/of isolatie waardoor een slachtoffer diens gevoel van zelfbeschikking verliest en afhankelijk wordt van de dader.

Hoewel er ook fysiek geweld aan te pas kan komen, is het vaak een sluipende manier van partnergeweld door relatief kleine, zich herhalende en voortdurende toepassing van die elementen. Slachtoffers voelen vaak dat er iets niet klopt, maar ze weten niet wat. Ze kunnen vrij over straat lopen, maar hun geest zit zo gevangen dat ze niet de mogelijkheid voelen om zelf beslissingen te nemen.

Dat komt overeen met wat veel betrokkenen die ik heb gesproken, me hebben verteld over hun tijd met Massaro.

Expert

De Britse Laura Richards is crimineel gedragsanalist, werkte bij New Scotland Yard en is een expert op het gebied van ‘coercive control’, Zij concludeerde dat Massaro ‘een disbalans in macht schept’ en dat hij ‘degenen over wie hij controle kan uitoefenen manipuleert om er zelf beter van te worden.’ Volgens haar is dat dwingende controle.

Dwang kan niet alleen fysieke overmeestering van iemand anders betekenen waarna ze iets moeten doen wat ze niet willen. Dat kan ook psychisch zijn. En dat zie je niet gelijk. Daarom is het belangrijk dat er meer bewustwording over dwingende controle komt.

Wil je De Kronieken terugluisteren? Er is een podcast van gemaakt, die bijvoorbeeld op Spotify staat. ik ben de tweede gast (en kom na het eerste half uur aan bod).

On Tour

Vanaf deze week ga ik het land door voor een boekentour! Hieronder zie je waar je me kunt treffen. Let in het bijzonder op de avond in Pakhuis de Zwijger (29 mei), die is geheel gewijd aan In de greep van de goeroe (toegang gratis, wel reserveren) mét bijzondere gasten: Stine Jensen en Jessica Terwiel. Hopelijk zie ik je on tour! En ben je benieuwd naar het boek? Hier vind je een kort interview én een leesfragment terug.