Luisterregime

Warm hè? Je zou haast zeggen dat we met z’n allen wel prangendere zaken hebben dan podcasts maken, maar daar lezen jullie deze nieuwsbrief natuurlijk niet voor. Bovendien: ook de mensen die daadwerkelijk iets bijdragen aan de wereld hebben podcasts nodig ter leering ende vermaeck.

Ik pak de draad weer op waar ik voor mijn vakantie gebleven was, namelijk niet zozeer bij het maakproces als wel bij het consumptiegedrag van podcasts (lees vanaf #180). In de vorige nieuwsbrief (#183) gaf ik aan dat het cureren van een programma of nieuwsbrief eigenlijk best wel wat voeten in de aarde heeft. Ongemerkt moet je best wat ‘tijd vrijmaken’ om al die audio te consumeren: of dat nu op de fiets, tijdens het huishouden of voor het slapengaan is. Collega podcastmaker Lotte van Gaalen beschreef vorige week nog in haar podcastnieuwsbrief hoe zij tegen dit probleem aanloopt. Ze zit namelijk met een (mogelijk verkoelend) stuwmeer aan podcasts die ze écht wil horen. De vraag is dus: verstouw je dit stuwmeer?

Luisterregime
Mijn luisterstrategie is al sinds jaar en dag hetzelfde: ik luister steevast om en om Nederlandstalige afleveringen en Engelse afleveringen, en daarbij wissel ik ook documentaires en de incidentele fictiepodcast af met talkshows- of interviewpodcasts. Dit doe ik heel bewust omdat ik, voordat ik dit luisterregime invoerde, vrijwel alleen maar talkshows luisterde. Die zijn namelijk, zoals een gewaardeerde collega van mij het eens noemde, “de crack-cocaïne van audio”. Als je eenmaal hooked bent, kom je er moeilijk meer vanaf. Series luister ik alleen als ze helemaal gepubliceerd zijn en dan in één binge door, dan krijg ik de vibe van een serie beter mee. Middels dit regime dwing ik mezelf verschillende soorten podcasts te consumeren, waardoor ik meer verschillende dingen hier kan tippen.

Een ding dat daarin cruciaal is geworden voor mij is de queuefunctie van mijn podcast-app naar keuze (Castro). Daar kan ik, als een soort playlist, dingen ingooien en ordenen. Dat doe ik dan ook dagelijks, op basis van waar ik zin in heb om naar te luisteren en ook vaak op basis van hoeveel tijd ik heb om te luisteren. Vaak probeer ik de lengte van de aflevering af te stemmen op de duur van mijn reis of taak. Het nadeel is natuurlijk dat er meer in die lijst komt dan dat eruit gaat, net zoals vroeger met mijn RSS-reader. Even cruciaal is de inboxfunctie waar ik nieuwe afleveringen en shows uit haal, los van de dingen die ik handmatig opzoek. Een gigantisch van dit systeem nadeel is dat ik bij kans niets luister dat niet in die queue komt: ik ben zo gewend die te gebruiken, dat alle podcasts die bijv. exclusief op een platform zijn er bij mij (haast) niet in komen.

Gewoontes
Terugkomend op het ‘tijd vrijmaken voor’ cq het verstouwen van een stuwmeer. In deze blogpost geeft (de onwijs productieve!) Cory Doctorow (bekend van o.m. het boek en de term Enshittification) een inzicht in zijn routines. Routines of gewoontes moet je even aanleren, maar zodra het in je systeem zit hoef je er niet meer over na te denken. Bedenk zelf maar eens welke routine je bezigt, en wat dat je allemaal oplevert. Een belangrijk onderdeel van mijn luisterregime is namelijk ook het luistermoment, en dat betekent (als er niemand in de buurt is die mijn aandacht kan vragen 👼🏼): schoenen aan = podcast aan! Al zal dat de komende dagen wel meer slippers zijn.

Uiteraard ben ik benieuwd: zijn er mensen die een vergelijkbaar obsessief luisterregime hanteren?

Ik wens iedereen veel verkoeling en ontspanning toe! En tegenover Lotte verontschuldig ik mij voor mijn mansplainerige e-mail als reactie op haar nieuwsbrief – dat had inderdaad beter gewoon een eigen nieuwsbriefeditie kunnen zijn 8-)

AFLEVERING TIP VAN DE WEEK (#184)

Podcast: 99% Invisible

Aflevering: 256 The Pool and the Stream

Duur: 30 minuten

Uitgekomen op: 7 april 2017, verschenen bij 99PI/PRX

Maker: Avery Trufelman

Genre: Geschiedenis, onderwerp: design/trends

Met een warme week in het vooruitzicht een leuke aflevering over iets waar we ons waarschijnlijk allemaal wel in- of om willen begeven: het zwembad. Specifiek het zwembad in de vorm van een soort boon of blob, zoals we die kennen uit Amerikaanse series. Of als versneden vorm terug te herkennen in... skateparken! Deze geweldige aflevering van 99% Invisible is gemaakt door Avery Trufelman, wier obsessie met trends ik al heel vaak heb getipt.

Wat blijkt? Dit is helemaal geen Amerikaanse uitvinding, maar een van de Finse ontwerper Alvar Aalto. Skaters hebben het object toegeëigend op een manier waarop het niet bedoeld was - net als dat het niet de bedoeling was om wielen onder een surfplank te zetten. Een wereld zonder deze objecten voorstellen is inmiddels best lastig, dus des te leuker om deze geschiedenis te horen!

Waarom is het een podcast? De plaatjes op de website voegen in dit geval wel iets toe, maar als ik het had gelezen had het me toch minder geplakt denk ik.

SERIE TIP VAN DE WEEK (#184)

Podcast: Brood Nodig

Duur: zes afleveringen van tussen de 45 en 52 minuten

Uitgekomen op: juni 2026, verschenen bij NPO Luister/Omroep Max

Maker: Silvia Bromet

Genre: documentaire/portret (ze noemen het zelf docu-soap??!), onderwerp: sociale ongelijkheid

Toen ik mijn beklag deed over dat er zo weinig goede Nederlandse nieuwe series uitkwamen de laatste tijd opperde mijn collega Jade Brood Nodig. En warempel: eindelijk weer eens een serie waarbij een maker zich een lange tijd in een bepaalde arena onderdompelt. Silvia Bromet maakte eerder al Onkruid in het Paradijs (getipt in #133) en deze nieuwe serie speelt zich niet meer dan een steenworp afstand verderop af in Amsterdam-Noord.

Onderwerp is Helens Free Food Market: een wekelijkse gratis voedselmarkt waarbij voedsel dat anders weggegooid zou worden wordt uitgedeeld aan mensen met een kleine beurs. Dat zijn wel meer dan 100 gezinnen, die soms dus zomaar salade met mooie bloemetjes of luxe ontbijtboxen op tafel kunnen zetten – naast kromme komkommers en gedeukte meloenen. Heel veel verschillende mensen komen aan bod in de serie, waarbij de drijvende kracht Helen (de naamgever van de Free Food Market) niet eens de hoofdpersoon is. Dat vind ik knap gedaan.

Wel zit je, als je mensen in kwetsbare omstandigheden portretteert, altijd met de balans tussen hun schrijnende verhalen en ‘povererty porn’. Hier en daar slaat dat soms naar mijn smaak toch door naar poverty porn, als je het zoveelste tragische verhaal hoort (over de man die overleed in de armen van zijn vrouw na een fietstocht, bijvoorbeeld). Dat wordt gelukkig gecompenseerd door een flinke dosis systeemkritiek: de mensen die gebruik maken van de Free Food Market vallen vaak tussen wal en schip in onze maatschappij. Je zou ze rijke armen kunnen noemen (hier een voorbeeld van een rijke arme), waarbij de vele regelingen van de overheid tekortschieten door hun regels.

De spanningsboog en ontknoping zijn niet bijzonder, maar daardoor niet slecht. De struggle van Helen die haar organisatie draaiende probeert te houden door aanspraak te maken op (project)subsidies zal ook voor veel mensen in de culturele sector bekend voorkomen – vooral het gegeven dat de grootste bedragen vaak niet via de officiële wegen binnenkomen. Je hoort dus hoe op allerlei niveau’s mensen tegen problemen aanlopen. Zelf vond ik de muziek verschrikkelijk, gelukkig werd daar minimaal gebruik van gemaakt. Ook de vrijwilligers-angle klonk alsof het moest om de Omroep Max-signatuur te benadrukken. De mooiste woorden kwamen van Robin, de vriend van Helen, die ergens in een aflevering zegt: “je redt wat je kan”. Voor iedereen in deze serie lijkt dit én het omgekeerde te gelden.

Waarom is het een podcast? Watvoor mij goed werkte is dat je geen oordeel velt over de mensen die je hoort praten op basis van hoe ze eruit zien, maar op basis van wat ze zeggen. Uiteraard zijn er heerlijke accenten te horen, maar het geeft toch een soort afstand. Ik denk ook dat het slim was van Silvia om geen camera mee te nemen naar deze markt.

KLIKLINKJES

• OG Podcastnieuwsbriefauteur Marco Raaphorst heb het niet zo op de zoektocht

  • ik ook niet

  • en Lotte trouwens ook niet

• Volgens Edison research is Youtube inmiddels het populairste platform voor podcasting (via Podnews)

• Helaas, de Podcastakademie masterclass van Bart van Nuffelen (zie #173) zit inmiddels vol. Gelukkig zijn er nog veel meer masterclasses komend jaar, bijvoorbeeld dramaturgie van sounddesign door Michiel van de Weerthof of Storytelling in meer smaken van Marjolein Knol. Tot 1 september geldt er een super early bird korting voor alle cursussen.

RODDELHOEK
Ik verdien niets met deze nieuwsbrief, hoe veel creditcardgegevens jij ook achterlaat bij substack. Alleen mensen die financieel steunen via petjeaf.com krijgen iedere editie ook een verse roddelhoek in de inbox.