Poortwachters be poortwachterin’

Collega (nieuwsbriefschrijver!) Hay stuurde me afgelopen weekend deze column van de briljante Ionica Smeets door. Daarin beschrijft ze hoe frustrerend het is om subsidie aan te vragen in de wetenschappelijke wereld. Omdat steeds andere mensen de aanvragen beoordelen, veranderen de referentiekaders van wat een ‘goede aanvraag’ is. Plannen maken waar subsidieaanvragen bij betrokken zijn, wordt zo een grote gok.

Dit probleem heb ik al vaker beschreven in deze nieuwsbrief, maar dan als het gaat om het aanvragen van subsidie voor een podcast (zie HJNEPT #118). Doorgaans kan dit alleen bij culturele fondsen, zoals Het Cultuurfonds, het Stimuleringsfonds voor de Creatieve Industrie, gemeentelijke kunstfondsen etc. Verscheidene wetenschappers hebben naar aanleiding van wat ik schreef ook laten weten dat dit probleem met aanvragen heel vergelijkbaar is met wat Ionica in haar column beschrijft. Des te blijer was ik om te lezen dat Ionica dezelfde oplossing oppert die ik in HJNEPT #118 ook al voorstelde: maak er een bingo of loterij van.

Het begint bij tekort aan geld: er wordt in de regel meer aangevraagd dan er geld beschikbaar is voor een subsidieregeling. Doorgaans ligt het dus niet eens aan de kwaliteit van de plannen dat ze niet toegekend kunnen worden, dit heb ik maar al te vaak van fondsen gehoord. Toch komt het in het huidige systeem dan aan op een commissie om een selectie te maken. Ik heb zelf inmiddels een aantal jaar ervaring met het beoordelen en selecteren van projecten, zowel in situaties waar ik er iets over te zeggen had als ik alleen het keuzeproces begeleide. Welk systeem (vaak met punten, zie de column van Ionica) je ook optuigt, je ontkomt er niet aan de willekeur van de smaak van de commissieleden. Of die van de beleidsmakers, als de regels ineens veranderen. Daarnaast maakt het natuurlijk uit welke andere plannen en teams voor welk budget aanvragen in dezelfde regeling of aanvraagronde. Omdat het al zo van kans afhangt, zou het eerlijkst zijn om het volledige proces willekeurig te maken.

Nu heeft het Stimuleringsfonds voor de creatieve industrie – waar ik zelf meermaals succesvol subsidie heb aangevraagd voor podcastgerelateerde projecten, onder meer DRIFT is door hen grotendeels gefinancierd vanuit de regeling Digitale cultuur – sinds begin dit jaar een daadwerkelijke loting toegevoegd aan hun aanvraagproces. Ze zijn overgestapt van een first-come-first-serve principe naar een waarbij, na een eerste check, alle projecten een willekeurige rangorde krijgen. Bij heel veel andere fondsen en regelingen maakt het echt uit hoe snel je indient. Hier geldt dan ook: hoe sneller je indient, hoe groter je kans. Als je er over nadenkt – zeker hoeveel onbetaalde moeite in zo’n aanvraag gaat zitten – is dit natuurlijk van de zotten. De loting van het Stimuleringsfonds lijkt het proces te verwillekeurigen. Alleen is zo’n loting aan de voorkant mooi meegenomen, maar het lost het probleem van het humeur van de commissie niet op. De poortwachters zitten nog op precies dezelfde plek, gewoon hun werk te doen.

En natuurlijk: zit nu wel te zeuren op fondsen, maar bij commerciële partijen is het uiteraard nog veel erger. Als je daar al iemand te spreken krijgt, is de kans groot dat het een nee wordt omdat bedrijven gaan voor commerciële potentie. Grootschalige en/of artistiek of inhoudelijk ambitieuze projecten (waarbij makers eerlijk betaald worden!) kunnen haast niet zonder subsidie van de grond komen. De vraag is natuurlijk of je als podcastmaker een carrière kan bouwen op een zo veel gokjes. Want ondanks alle problemen en pogingen van poortwachters om het systeem eerlijker te maken, lijkt het er op alsof er ook wetenschappers, filmmakers en andersoortige subsidietijgers zijn aan wie het toch wél lukt.

Deze week was ik wat laat met het schrijven van mijn nieuwsbrief, dus heb ik de gokmachines (zie afleveringtip in #169) aan het werk gezet. GreenPT (zie afleverigtip hieronder) en Claude hebben mijn eerste draft becommentarieert met track changes, gebaseerd op drie recente nieuwsbriefedities waar ik goede reacties op kreeg. Nu ben ik natuurlijk benieuwd: wat vinden jullie van hoe het bovenstaande leest?

Aflevering tip van de week (#179)

Podcast: Met Nerds om Tafel

Aflevering: 466 – Hoe groen is jouw AI-gebruik écht?

Duur: 1 uur en 25 minuten

Uitgekomen op: 14 april 2026

Uitgekomen bij: Onafhankelijk (advertenties en opnames worden gedaan door/bij Dag en Nacht/Podimo). Hosts: Randal Peelen en Jurriaan Ubachs

Genre: interviewtalkshow

Je hebt vast wel eens gehoord dat de recente ontwikkelingen op AI vlak afgrijselijk veel energie kosten. Zo niet, dan moet je deze aflevering van DAMN HONEY of deze aflevering. Maar je kunt ook luisteren naar deze aflevering van Met Nerds Om Tafel, waar Cas Burggraaf van GreenPT te gast is. Zijn bedrijf probeert zo groen mogelijke AI tools te leveren. Hij heeft nog nooit de servers waar alles op draait geaaid, maar het datacentrum in Parijs waar de computers staan staan in ieder geval niet in de VS – en dat is natuurlijk ook een pre. Let op: de AI modellen en hardware modelnummers vliegen je deze aflevering wel om de oren, maar laat dat je niet afschrikken om te luisteren hoe het met AI tech anders kán.

Waarom is het een podcast? Het is een vrij diepgaand interview over een niche onderwerp, duh.

Full disclosure: MNOT founder en host Randal ken ik al jaren, hij is ook al een aantal jaar voorzitter van het Podcastnetwerk waar ik voor werk. Ik ben ook twee keer bij MNOT te gast geweest

Serie tip van de week (#179)

Podcast: Crowning OutKast’s Best Song (Last Song Standing)

Duur: 7 afleveringen van tussen de 1uur en 39 minuten en 2 en 8 minuten

Uitgekomen bij: Spotify (exclusief) en The Ringer, maar

Genre: Spelshow/gedachte experiment

The Last Song Standing is een spinoff van Dissect. Van die podcast (getipt in #27) heb ik de eerste paar seizoenen geluisterd, toen het nog niet exclusief bij Spotify werd uitgebracht. Waar in Dissect albums en nummers worden ontleed door host Cole Kushner in een soort audiolongread, is The Last Song Standing een talkshow. Samen met host Charles Holmes gaan ze in een seizoen het volledige oeuvre van een artiest af om het beste nummer van die artiest te kiezen. Iedere aflevering beslaat een album en in een afvalrace wordt de winnaar bepaald. Het klinkt nerdy en dat is het ook, zeker omdat iedere aflevering meer dan een uur duurt. Ik zou dus ook zeker aanraden om een artiest te kiezen die je leuk vindt, anders wordt het wel heel werk achtig.

Het format is zo opgezet dat je niet alleen mee wordt teruggenomen in de tijd, maar ook veel trivia mee krijgt en Cole het niet kan laten om af en toe alsnog een stuk van een nummer de dissecten. Toen de bekendste albums van Outcast uit kwamen zat ik op de lagere en middelbare school, eigenlijk kende ik vooral veel hits. Door deze podcastserie leerde ik hoe muzikaal ze waren. Zo werkten ze veel met live instrumenten, wat toen der tijd ongebruikelijk was was in hiphop. De gevoelens die de hosts (die een paar jaar ouder zijn dan ik) hebben bij de meeste nummers heb ik niet, maar hoe ze er over discussiëren werkt aanstekelijk. En inderdaad: de hosts zijn hard aan het werk om de Leo Blokhuizen van de VS te worden.

Door het ultiem beste nummer als uitgangspunt te nemen, luister je naar een soort geforceerd gedachte-experiment. Maar voor mij werkt het dus. En (geen spoiler) de winnaar is niet het nummer waarvan ik zeker dacht te wisten dat het op nummer een zou komen. (Daar sta je dan... 🤴)

Waarom is het een podcast? Het is eigenlijk meer een ‘show’ dan een podcast. Ten eerste is de podcast exclusief op Spotify te beluisteren, niet in alle andere podcast apps. Tegelijkertijd publiceren ze ook veel op youtube. Van de Dissect afleveringen (wat een soort longreads met stukjes samples) bestaan inmiddels ook video’s, die verdacht veel op gewone ‘Youtube explainer videos’ lijken.

KLIKLINKJES

• Luisterfestival Schelp zit in de laatste week van hun crowdfunding. Als je liefhebber bent van audiofictie, help ze dan met een centje.

• Collega podcastmaker Lotte van Gaalen is nu ook een colleganieuwsbriefschrijver

• In een tijd van videopodcast gloort er een nieuwe hoop bij de Audio Primes: met name jongeren luisteren voornamelijk podcasts, ook als er beeld bij zit blijkt uit het publieksonderzoek The Podcast Landscape 2025.

• Spotify heeft een lijst met de top meest gestreamde podcast afleveringen (en muziekjes en audioboeken) of all time gepubliceerd.

• In de maand mei in de Podcastakademie kan je nog leren mixen en masteren van collega Marius Kooij en een spannende scene leren te bouwen van Maartje Duin. Ik heb mijn vriendschap van het podcastnetwerk deze maand verlengd maar gebruik mijn kortingscode van 10% toch niet: de eerste die mij mailt met interesse in een cursus mag ‘m van mij gebruiken!

RODDELHOEK
Alleen mensen die deze nieuwsbrief steunen via Petje af krijgen iedere editie ook een roddel toegestuurd. Deze keer gaat het over kinderpodcasts.