Van corporate ladder naar collectieve kracht

Hallo beste lezer,
Sarah hier.

Niet zo lang geleden vierde ik een mijlpaal. Ik was een decennium aan het werk voor mijn bedrijf (type: een internationale corporate met duizenden medewerkers). Dat decennium markeerde meteen ook een eindpunt, want ik nam afscheid van het corporate leven. Het soort leven waarin je probeert te klimmen op de bedrijfsladder en je niet meer begrijpt waarom. Ik heb tijdens die tien jaar veel werkgeluk ervaren, maar het verticaal naar boven strijden bracht ook ontgoocheling en frustratie. Ik was zo bezig met de theorie van carrière maken, zo vastberaden om de ‘top’ te bereiken, dat ik uit het oog verloor welke kracht er diep verborgen ligt in elke organisatie. En dat is de collectieve kracht om samen iets te bereiken.

In hoeveel bedrijven is ‘samenwerking’ een kernwaarde? In hoeveel kmo’s hangt een (vergeelde) poster aan de muur met de inspirerende quote “Teamwork makes the Dream work?” Het is een onmogelijk te beantwoorden vraag natuurlijk, maar laat ons er in het belang van dit onderzoek vanuit gaan dat het er veel zijn. Ik kan ze persoonlijk niet op een hand tellen, de HR-mensen die aan mij bewe(e)r(d)en dat “samenwerking in het DNA van de organisatie zit.” Maar hoe krijgt samenwerking dan concreet vorm? Hoe zie je het in het gedrag van medewerkers? En waarom gaan er zoveel middelen naar vage leiderschapprogramma’s als samenwerking een kernwaarde is? “We hebben nood aan sterke leiders (leidinggevenden, dus) die goed samenwerken,” zo klonk het bij diezelfde HR-mensen. Ik ben tegen dan al lang uitgecheckt uit het gesprek.

Samenwerking is in bedrijven vaak een middel om een bepaald doel (bijvoorbeeld meer omzet of schaalvergroting) te bereiken. Het is bijna nooit gelinkt aan de inherente menselijke neiging om te verbinden met elkaar, of om samen te creëren1. Maar wat als we dat diepe menselijke verlangen naar connectie wél centraal zouden stellen, en we van dááruit zouden onderzoeken hoe de blauwdruk van onze bedrijven er in de toekomst dan moet uitzien? Wat zou dat kunnen betekenen voor a thriving humanity?

Sluit je ogen.
Adem een paar keer diep in en uit.
En stel je dan volgende situatie voor:
je wordt wakker in een wereld waarin het concept ‘collega’ nooit heeft bestaan.
Op je werk zie je gewoon andere mensen.
Je lost problemen alleen op.
Je bedenkt ideeën in je eentje.
Niemand is er om te helpen als je ergens op vastloopt.
Elke dag kom je aan, doe je individueel je taken en ga je weer weg.
In deze wereld is dat hoe werk werkt, hoe werk gedaan wordt.
Je zou het hyperefficiënt kunnen noemen.

Wat voel je bij dit beeld?
Voel je je eenzaam, alleen, ontheemd, verdrietig, misschien opgelucht, zelfs blij? Op welk spectrum van gevoelens je ook zit, dit gedachte-experiment herinnert er ons aan dat ‘werk’ niet gebeurt in isolatie. Het zit diep verweven in de relaties die we ontwikkelen op onze werkplek2. En net als we dát beter (h)erkennen, zullen we er ook beter zorg voor dragen. De kern is onze relatie tot elkaar. De kern is het collectief. En daarin ligt ook het fundament voor onze overleving34.

Ik ga op zoek naar wat dit fundament betekent voor de manier waarop we vandaag werken en leven op onze werkplekken.

• Hoe kunnen we er betere oefenplekken van maken voor collectief bewustzijn en menselijke samenwerking?

• Wat onderscheidt echte samenwerking van ‘gewone’ teambuilding?

  Waarom zijn we er als mensen zo goed in? Zijn sommigen er beter in dan anderen?

• Welke samenwerkingsvormen maken het verschil tussen organisaties die floreren en die stagneren?

  Wat is het grotere plaatje hier? Hoe helpt samenwerking ons te bouwen aan een betere wereld?

• Waarom laten we dat dan zo vaak aan het toeval over in onze bedrijven? Waarom is het nét daar zo vaak een reden dat een project faalt?

• Hoe herkennen we de signalen dat een organisatie echt samenwerkingsgericht is - voorbij de mooie woorden?

  Waar komt onze huidige obsessie met leiderschap vandaan? Hebben we leiders eigenlijk nodig?

• Kan AI samenwerking versterken, of maakt het ons juist individualistischer? Wat is er nodig om beter samen te werken in onze bedrijven? En hoe bereiken we dat?

• Hoe geven we onze werkplek vorm?

  Wat zien we en ervaren we daarin?

We leven in een tijd waarin de grootste uitdagingen alleen collectief opgelost kunnen worden. Toch laten we samenwerking nog vaak aan het toeval over. Die toevallige of gefragmenteerde acties brengen ons niet langer waar we naartoe moeten. We evolueren naar een wereld waarin organisaties, teams en mensen bewust hun collectieve intelligentie inzetten, omdat echte impact alleen ontstaat in de ruimte tussen mensen. We hebben een systeemverandering nodig die werk opnieuw menselijk maakt, zodat het bijdraagt aan een leefbare toekomst voor iedereen.

Dit wordt een verhaal van actieve hoop, een verhaal van samen.

Hi 👋, ik ben Sarah Faict /fikt/, communicatiewetenschapper, amateur-historicus en -filosoof, team- en organisatieontwikkelaar, en op een missie om van samenwerking in organisaties een doel op zich te maken. Bij Voelbaar begeleid ik samen met Barbara Seynaeve, Fredo De Smet en Lenja Doms organisaties naar wensbare toekomsten. Bij Buildr werk ik met Pieter Jelle De Brue van The Kind Kids aan een platform dat bedrijven en organsiaties helpt om te oefenen in collectief bewustzijn. En in de community The Long Term Society (LTS voor vrienden) train ik mijn hoofd en lijf in langetermijndenken.