Hallo allemaal! Deze week schreef ik weer twee blogs, en natuurlijk geef ik je mijn wekelijkse tip over een boek dat ík óók nog niet las.
De eerste blog is een Elly d’r Recensy. Sterrenkunde, seks en serendipiteit uit 2025 is de 6de in een serie van de broers Jim en Dolf Jansen. Toegankelijk geschreven wetenschapsweetjes via Jim met een persoonlijke reflectie van Dolf.
De tweede blog is óók een Elly d’r Recensy, en wel van Grit (De grit-factor) van Angela Duckworth uit 2016. Over passie en volharding, en relevanter dan ooit.
Elly d’r Suggesty gaat deze week over Nature’s Echo van Thomas Crowther uit 2026. Over feedbackloops in de natuur, vanaf de oerknal tot nu, en naar de toekomst toe.
Deze en al mijn voorgaande updates vind je ook in de Substack-app of op de Substack website. Kun je Binge-lezen of -luisteren!
Veel inspiratie toegewenst !
O ja, wil je een kijkje nemen op mijn website, of samenvattingen kopen? Leuk! Ga naar ESCIA.
Wil je mijn recensies én mijn privé-beslommeringen volgen? Minibiebs, duurzaamheids- en sociale-initiatieven waar ik aan meedoe, of mijn vakanties? Volg me dan op Quodari. Dat is het Nederlandse alternatief voor Facebook, zónder reclame en mét privacy. En gratis, als je alleen wilt lezen!
Alweer de zesde bundel van de broertjes Jim Jansen en Dolf Jansen, maar Sterrenkunde, seks en serendipiteit uit 2025 is de eerste die ik lees. En, beviel het? Zeker: een dunne bundel met 27 superkorte, geheel niet-technische weetjes over wetenschap van Jim, en eveneens 27 korte persoonlijke bespiegelingen van Dolf. Eerlijk: ik werd vooral van de eerste soort enthousiast.
De onderwerpen zijn heel divers en de uitleg vrijwel nergens technisch, het is erg prettig om te lezen. Het deed me een beetje denken aan Nederland in Ideeën en de vertaalde serie van Edge, beiden van Maven. Die verslond ik. Fijn dat er weer zo’n soort uitgave is, wat oppervlakkiger en veel toegankelijker. En verrassend!
…. volgt de letters van het alfabet, met een toegift over serendipiteit. En ook daarin een weetje: het Arabische alfabet heeft 28 letters, waarvan eentje ‘saad’ is, van Serendipiteit. En dat linkt weer naar het persoonlijke verhaal van hoogleraar Felienne Hermans, die een programmeertaal, Hedy, ontwierp die in 69 verschillende talen wordt gebruikt, óók het Arabisch. En dát initiatief kwam weer door een toevallige opmerking van één van haar leerlingen, die zich afvroeg waarom programmeertalen altijd in het Engels waren, en het niet in het Nederlands kon. Natuurlijk ga ik Hedy direct Ecosia-en: het is met name voor kinderen van 9-15 bedoeld, en bouwt op naar Python. Interessant! Misschien ook wel leuk voor 65-plussers die óók nooit hebben leren programmeren?
Wat wordt er gezegd over Sterrenkunde? Dat vind ik onder de O van Oerknal en de Z van Zwarte gaten. Het bewijs voor de oerknal werd in 1964 bij toeval ontdekt, de warmtestraling die vlak na de oerknal werd uitgezonden. Men experimenteerde met een nieuwe radio-ontvanger, maar ontving alleen maar ruis …. De allereerste foto van een zwart gat werd op 10 april 2019 gemaakt, toen het na decennia proberen op het goede moment eens helder, zonnig weer was.
Snel door naar Seks. Daar lees ik dat onderzoeker Charmaine Borg ‘per toeval ontdekte dat vrouwen niet opgewonden raken van hardcore porno kijken’. Goh. Maar het onderzoek is interessant, want Borg ontdekte ook dat de walging die optrad, werd verminderd als vóór het kijken ervoor werd gezorgd dat de vrouwen al seksueel opgewonden waren. En dát leidde tot de vraag of het andersom óók zo zou werken: dat walging de seksuele opwinding vermindert. Bijvoorbeeld walging door een vieze geur? Jawel. En nu is er voor vrouwen een armband, die bij activering een smerige geur uitstoot, die potentiële verkrachters alle zin ontneemt.
Ook een goed stuk: Yukawa, over een Japanse Nobelprijswinnaar die het deeltje ‘pion’ voorspelde, wat pas 14 jaar later ook echt werd ontdekt. En dit verklaarde uiteindelijk hoe ‘leven’ ontstond. Wat was hier toevallig aan? Alleen de naam, denk ik, hij nam de naam van zijn vrouw aan, die enig kind was ‘en uitgerekend hij was de eerste Japanse Nobelprijswinnaar’.
En wat staat er onder Toeval? Wetenschapsfilosoof Klaas Landsman leert mij dat Aristoteles op weg naar de markt ‘toevallig’ een schuldeiser tegenkwam, dat is de eerste schriftelijke vermelding van het fenomeen toeval. Landsman ontmoette zijn huidige vriendin ‘bij toeval’ op een veerboot. Mijn conclusie: eigenlijk is bijna alles toeval.
Ik kende maar een paar van de wetenschappers die een bijdrage leverden: Erik Scherder, Lotte Jensen, Anne-Mei The, Robbert Dijkgraaf. Dus weer wat geleerd. De bijdragen zijn vrij korte, interview-achtige stukjes waarin ook iets van de achtergrond en levensloop van de betreffende wetenschappers aan de orde komt. De beschrijving van de wetenschappelijke ontdekkingen zijn nauwelijks technisch, en dat is leuk lezen. Dolf pikt er wat zinnen uit en bouwt daar dan een persoonlijk verhaal omheen met wat zijpaden. Soms is het wat flauw.
Humor ontbreekt niet, zoals bij het stukje over Viagra: ‘een kloppend gevoel in het hoofd en op een andere plek’. En ook een foutje ontbreekt denk ik niet: bij X staat ‘x = 30 minuten’, dat moet volgens mij ‘y’ zijn. Dolf kan niks met deze bijdrage zegt hij, en dat snap ik dus best, ha ha. Dit is wel een van zijn leukste columns, hij weet met woorden de ‘prestatie’ van ‘wachten’ leuk te bekritiseren.
Het is een dun (118 pagina’s), lekker leesbaar boekje zonder illustraties. Je mist natuurlijk niks als je dit boekje niet leest, maar ik houd wel van dit soort weetjes en abonneerde me direct op Jim’s New Scientist nieuwsbrief, voor méér weetjes. En wat minder Dolf, sorry.
Inhoud: Leerzaam +, Onderbouwd +, Relevant +, Tijdloos +.
Vorm: Aansprekend+, Verzorgd 0, Illustraties -, Structuur +, Schrijfstijl 0
FOMO -.
Ik gaf het boek 3 ½ *
Ken je dit boek? Wat vond je ervan?
via de (online) bibliotheek (dat deed ik ook!);
of uit een minibieb!
bij de kringloop;
bij een tweedehandsboekenwinkel zoals Boekwinkeltjes;
bij je lokale boekwinkel, via Libris (aff.);
of via B-Corp Bol (aff).
Keus genoeg!
Uit 2016 alweer stamt Grit (in het Nederlands: de Grit-factor),de bestseller van Angela Duckworth. Grit is de combinatie van passie en volharding, en in dit uitstekende boek lees je waarom juist dit fenomeen zorgt voor succes. De praktijkvoorbeelden gaan over West Point en diverse scholen, en zijn heel verrassend! Goed om te weten: met Grit word je niet geboren, je kunt het jezelf (en je kinderen) aanleren. En je kunt het laten groeien, je passie en je volharding verhogen. Het boek is een fijne mix van psychologie en zelfhulp.
Ik waardeer met name de wetenschappelijke onderbouwing van het effect van grit, waaronder de resultaten van haar onderzoek op West Point en het Personal Qualities Project van ETS. Door haar schrijfstijl, met veel quotes uit interviews en soms letterlijke gesprekken, is het een levendig boek geworden, geen droog studieboek. Misschien is ‘voor succes heb je passie en volharding nodig’ een open deur, de bewijsvoering is overtuigend. Het zou mooi zijn als werkgevers dat ook eens meer zouden waarderen, in plaats van de focus op talent. Fijn boek als voorbereiding op je sollicitatiegesprek!
… begint op West Point. Van de 14.000 jaarlijkse aanmeldingen, worden er maar 1.200 gehonoreerd. Een heel streng toelatingsbeleid dus. En toch valt 20% uit tijdens de 4-jarige opleiding, de meeste al tijdens de eerste 7 weken, een bootcamp. Het leger probeert natuurlijk te achterhalen waaróm. Ze gebruiken een model, de Whole Candidate Score (WCS), om te voorspellen wie van de kandidaten succesvol zou zijn. Die WCS bestaat uit metingen van schoolresultaten, leiderschapspotentieel en fysieke fitness. Maar kandidaten met de hoogste WCS geven net zo vaak op als de anderen.
Wat mist, denkt men, is een ‘nooit-opgeven’ mentaliteit. Angela gaat ermee aan de slag, en komt na een breed onderzoek met twee factoren die succes beter voorspellen dan IQ of talent: passie en volharding. Maar dat is achteraf leuk om te zeggen, hoe meet je het vóóraf? Hoe test je het? Angela maakt een vragenlijst voor de West Point kandidaten: de Grit Schaal. In 2004 vullen 1214 West Point cadetten het in. De uitslag wijkt enorm af van de WCS. Na 7 weken bootcamp vallen 71 cadetten af. De Grit-schaal blijkt een enorm betrouwbare voorspeller ervan, maar blijvers en opgevers hadden dezelfde WCS. Dussssss …..
…. gaat ze met haar vragenlijst naar allerlei andere bedrijven en instituten. Verkoop-organisaties, scholen, de groene baretten. De resultaten zijn vergelijkbaar. IQ is een ding, wat je ermee doet iets heel anders. Als voorbeeld ene David, een leerling op haar VWO-school. Blinkt niet uit in wiskunde, zijn ‘CITO’ was normaal, niet uitstekend. Maar in haar klas haalt hij steeds de hoogste cijfers. Huh? Hij werkt hééééél hard. Een paar jaar later promoveert hij op algoritmen en nu werkt hij als raketgeleerde. Dussssss …
In allerlei landelijke questionnaires wordt gevraagd wat Amerikanen belangrijker vinden: talent of inzet. Inzet! zeggen bijna alle werkgevers. Maar graaf wat dieper, stel de vraag indirect, en het blijkt dat ze de voorkeur geven aan talent. Waarom vinden we dat zo bijzonder? Nietzsche verklaart het: we doen alsof het zomaar ontstaat, als magie. En als een genie een magisch iemand is, dan hoeven we onszelf niet ermee te vergelijken, of ons minderwaardig te voelen. Maar succes komt niemand zomaar aanwaaien.
Angela maakt een formule: Talent x Inzet = Vaardigheid. En Vaardigheid x Inzet = Prestatie. Inzet is dus 2x zo belangrijk als Talent!
Onze grit verandert als gevolg van de cultuur om ons heen (wat anderen van ons verwachten en de rolmodellen) én naarmate we ouder worden (door onze ervaringen), zo leert Angela’s onderzoek. Grit kan dus ook groeien. Dat kun je zelf beïnvloeden door: 1. Belangstelling, je passie groeit. 2. Oefening, je doorzettingsvermogen groeit. 3. Doel of zingeving, je passie groeit. 4. Hoop, je doorzettingsvermogen groeit. Deze vier psychologische middelen kun je ontwikkelen. In deel II van het boek wordt op deze 4 middelen uitgebreid ingegaan, grit laten groeien van binnen naar buiten.
Deel III gaat over hoe de omgeving onze grit beïnvloedt, grit laten groeien van buiten naar binnen. Het begint met opvoeden, coachen, alles om iemand te helpen met zijn/haar ontwikkeling. Maar moet je meer ondersteunen of meer uitdagen? Allebei natuurlijk. Ook interessant: kinderen imiteren, dus als je als ouder ‘gritty’ bent, is de kans groot dat je kinderen dat ook zijn.
Een sport of hobby als scholier járen volhouden en progressie boeken is een puike voorspeller voor later succes in een leiderschapspositie als jongvolwassene. En het maakt geen bal uit welke sport of hobby dat is, het gaat om de aspecten volhouden en progressie. Grappig genoeg zorgt grit er óók voor dat je die sport en die hobbies volhield. Angela denkt dat dat komt omdat we situaties en omgevingen zoeken die onze persoonlijkheden verstevigen, ze ‘roepen elkaar’. (Volgens mij gaat haar nieuwe boek hierover!). Misschien is dat met Grit ook zo. Er is natuurlijk wel een probleem hiermee: sport en hobbies zijn niet gratis, scholen faciliteren het steeds minder en dus hebben arme kinderen deze mogelijkheid niet. En ja, er is een zorgelijke correlatie tussen het inkomen van families en de Grit score: hoe armer, hoe lager.
Je ontwikkelt grit makkelijker als je in een team zit met een hoop grit. Jouw volharding is niet zo bijzonder, iedereen doet het, je wilt bij de groep horen, je doet dus mee, en het wordt gewoonte. Dit is in feite makkelijker dan iets solo te doen. De normen en waarden van de groep worden een deel van je identiteit. Ook kan een teamlid, óf een tegenstander, een rolmodel zijn, en jij weer voor hen. Onderdeel van de cultuur van een team is taal. Grit in taal: ‘word de beste versie van jezelf’, of ‘ga tot het uiterste’, ‘doe altijd je uiterste best’. En ook: ‘niet klagen, geen excuses’.
Twee leuke uitsmijters staan in de conclusie: 1. Er is een correlatie tussen grit en welzijn of geluk; 2. Grit is niet het belangrijkste van je karakter, dat is moraliteit, specifiek eerlijkheid, integriteit, betrouwbaarheid. En succes is een combi van grit, sociale deugden en intellect. Elk van de drie geven succes in een andere dimensie.
Wat opvalt aan het boek is dat er geen open eindjes zijn: alle punten die Angela adresseert, worden goed uitgewerkt met relevante voorbeelden. Ook prettig: het is heel duidelijk welke conclusies voortvloeien uit degelijk onderzoek, en welke veronderstellingen en vermoedens ze heeft. De eerste hebben gedetailleerde referenties, de laatste de nodige disclaimers. Interessant vond ik de hoeveelheid onderzoekers (en filosofen) die min of meer tot dezelfde conclusies kwamen, maar in wat andere bewoordingen. Er is bijvoorbeeld een sterke relatie met de groei-mindset van Carol Dweck, maar bij grit hoort ook passie. Ook is er een relatie met flow. Angela heeft het concept grit een naam gegeven en een definitie, en het vervolgens in detail uiteengerafeld. Het is nu heel concreet. Achterin vinden we een hoofdstuk met aanbevolen leesvoer, waaronder het uitstekende Drive, en ook The Power of Habit, The Marshmellow Test, en Superforecasting, die nog op mijn leeslijst staan. Verder een lijst van 40 pagina’s (!) met referenties per hoofdstuk en per pagina, en een uitgebreide index. Zo is het ook een fijn naslagwerk.
Ik denk dat het idee van volhouden, volharding, relevanter dan is ooit. Ergens hard voor werken en lang volhouden, steeds progressie zien kennen we van de sport, maar lijkt in de werk-carrières van de jongere generaties wat minder te worden. Misschien is er in het opvoeden was mis gegaan in de balans tussen ondersteunen en uitdagen. Of misschien is het wel onze maatschappij, waarin elke behoefte online direct bevredigd kan worden, zijn we wachten niet meer gewend.
Het boek heeft een prettige structuur met de delen Binnen en Buiten. Er komen zeer veel onderzoeken en interviews met relevante personen aan bod, met vaak letterlijke transcripties van wat er is gezegd. Dat leest heel prettig. De voorbeelden van de afgebeulde cadetten en de domme raketgeleerde zijn maar een paar van vele, en ze zijn allemaal goed uitgewerkt en heel aansprekend. Niet elk interview met een bekend mens is onderbouwd met aanvullend onderzoek of statistieken, veel zijn meer illustratief dan echt bewijs. Het boek heeft verder een aantal plaatjes en grafieken maar is in het algemeen sober uitgewerkt, geen kleurgebruik. Ik las het in het Engels.
Mis je wat, als je dit boek niet leest? Ja, dit boek is een klassieker en ‘grit’ is een veelgebruikte uitdrukking geworden.
Inhoud: Leerzaam +, Onderbouwd +, Relevant +, Tijdloos +.
Vorm: Aansprekend+, Verzorgd +, Illustraties 0, Structuur +, Schrijfstijl +
FOMO +.
Ik gaf het boek 4 ½ *
Ken je dit boek? Wat vond je ervan?
via de (online) bibliotheek;
digitaal (luisteren) en gratis via Kobo Plus;
of uit een minibieb!
bij de kringloop;
bij een tweedehandsboekenwinkel zoals Boekwinkeltjes;
bij je lokale boekwinkel, via Libris (aff.);
of via B-Corp Bol (aff).
Keus genoeg!
Nature’s Echo van Thomas Crowther uit 2026. Dit was een tip van mijn ‘neef’ Kees Klomp. Flaptekst: Learn how an ancient force, dating back to the beginning of time, can be harnessed to solve the world’s biggest problems. In the moments after the big bang, matter started to take shape. Within a few seconds, quarks began combining to form neutrons and protons, which would later form the nuclei of the most basic elements. Minutes passed, then years, then millennia. In this initial emptiness, the underlying processes, that would eventually produce our entire world, were already underway, a ceaseless dance of evolving matter. And the fundamental steps of that dance, the patterns of interaction that shaped all of the developing matter, are called feedback loops. A feedback loop occurs when the outcome of a process restarts that process, creating a cyclical chain of cause and effect. Physical feedback loops literally form our physical reality around us, but psychological feedback loops determine how we build our perspective of reality.
In Nature’s Echo, scientist Tom Crowther provides inspirational examples from restoration projects around the globe that show the spectacular interconnectivity of ecosystems formed through endless feedback loops and share inspiring stories of communities using feedback loops to restore their environments and adapt economically to a changing world. The feedback loops that generate sustainable ecosystems have the same structure as those that give rise to the stars, planets, and life; economic inequality and privilege; and the way we see the world. Understanding feedback loops can help individuals, companies, and governments engage in the battle against environmental change and envision a new future where we work with the Earth to fight its devastating effects.
11 eerdere boek-suggesties die nog op mijn TBR staan:
Mijn geestverwanten van Frans de Waal uit 2026, komt uit in oktober.
Incorruptible van Eric Ries uit 2026.
De techbro’s van George van Hal en Laurens Verhagen uit 2026
How to Not Know van Simone Stolzoff uit 2026.
De auto, de geit en de wiskunde van Jan Beuving en Ionica Smeets uit 2026.
Inside The Box van David Epstein uit 2026.
Musk Modus van ‘neef’ Hans van der Loo en Patrick Davidson uit 2026.
When the Forest Breathes van Suzanne Simard uit 2026.
Migratie: soorten aan de wandel van Roy Erkens, Jannes van Everdingen en Jelle Reumer uit 2026.
Ecocivilization van Jeremy Lent uit 2026.
Fopfeminisme van Lisa Loeb uit 2026.
Dat was het weer. Fijne week!
Comments
Nothing yet. Say the first thing.
Sign in to join the conversation.