Normalizacja (statystyka)

Normalizacja – w statystyce to przekształcenie zestawu danych, najczęściej pomiarów, za pomocą określonej funkcji w celu ich wyrażenia względem przyjętego punktu odniesienia, co umożliwia ich porównywanie. Przykładowo: mnożąc wzrost wyrażony w calach przez 2,54, otrzymuje się wartość w centymetrach. Normalizacja jest konieczna, gdy różnice w jednostkach między zmiennymi uniemożliwiają poprawną analizę, oraz wskazana, gdy przekształcenie danych do bardziej czytelnych jednostek poprawia przejrzystość wyników^[1].

Normalizacja to termin zbiorczy, który obejmuje różne techniki przekształcania danych w celu ich porównywalności. W praktyce statystycznej i w uczeniu maszynowym pojęcie to może odnosić się na przykład do:

normalizacji min-max (0–1), polegającej na przeskalowaniu wartości do z góry określonego przedziału, zazwyczaj od 0 do 1^[2];

standaryzacji („z-score”), polegającej na przekształceniu danych tak, aby miały średnią równą 0 i odchylenie standardowe równe 1^[3];
normalizacji kwantylowej (rangowej), bazującej na zastąpieniu wartości odpowiadającymi im pozycjami w uporządkowanym zbiorze^[4].

Przypisy

↑ Normalizacja, [w:] Internetowy Podręcznik Statystyki - GLOSARIUSZ [online], www.statsoft.pl [dostęp 2025-06-07] .
↑ AurélienA. Géron AurélienA., Uczenie maszynowe z użyciem Scikit-Learn i TensorFlow, KrzysztofK. Sawka (tłum.), Wydanie II, aktualizacja do modułu TensorFlow 2, Gliwice: Helion, 2020, ISBN 978-83-283-6002-0 [dostęp 2025-06-07] (pol.).
↑ Peter C.P.C. Bruce Peter C.P.C. i inni, Statystyka praktyczna w data science: 50 kluczowych zagadnień w językach R i Python, Gliwice: Helion, 2021, ISBN 978-83-283-7427-0 [dostęp 2025-06-07] .
↑ B.M.B.M. Bolstad B.M.B.M., R.AR.A. Irizarry R.AR.A., M.M. Åstrand M.M., T.P.T.P. Speed T.P.T.P., A comparison of normalization methods for high density oligonucleotide array data based on variance and bias, „Bioinformatics”, 19 (2), 2003, s. 185–193, DOI: 10.1093/bioinformatics/19.2.185, ISSN 1367-4811 [dostęp 2025-06-07] (ang.).

Bibliografia

Normalizacja. statsoft.pl. [dostęp 2025-06-07].

[1] Normalizacja, [w:] Internetowy Podręcznik Statystyki - GLOSARIUSZ [online], www.statsoft.pl [dostęp 2025-06-07] .

[2] AurélienA. Géron AurélienA., Uczenie maszynowe z użyciem Scikit-Learn i TensorFlow, KrzysztofK. Sawka (tłum.), Wydanie II, aktualizacja do modułu TensorFlow 2, Gliwice: Helion, 2020, ISBN 978-83-283-6002-0 [dostęp 2025-06-07] (pol.).

[3] Peter C.P.C. Bruce Peter C.P.C. i inni, Statystyka praktyczna w data science: 50 kluczowych zagadnień w językach R i Python, Gliwice: Helion, 2021, ISBN 978-83-283-7427-0 [dostęp 2025-06-07] .

[4] B.M.B.M. Bolstad B.M.B.M., R.AR.A. Irizarry R.AR.A., M.M. Åstrand M.M., T.P.T.P. Speed T.P.T.P., A comparison of normalization methods for high density oligonucleotide array data based on variance and bias, „Bioinformatics”, 19 (2), 2003, s. 185–193, DOI: 10.1093/bioinformatics/19.2.185, ISSN 1367-4811 [dostęp 2025-06-07] (ang.).

[1]

[2]

[3]

[4]