7 tips om AI te gebruiken en toch niet dommer te worden

Goedemorgen,

Eerder schreef ik over de prijs van gratis AI. Ik zie namelijk veel kansen met AI - en drie belangrijke risico’s: gebruikers die afhankelijk worden van AI, die middelmatig worden en niet meer kritisch kunnen denken. Ofwel, dat gebruikers een beetje dom worden.

Misschien ben ik wel geïnspireerd door De machtscode van Marietje Schaake. Daarin verwoordt Schaake mooi en genuanceerd wat er aan de hand is met AI - maar deelt ze ook handvatten hoe het beter kan. Lees dat boek. Niet alleen een bijzonder vlot pamflet, maar ook om een andere reden een feest om te lezen. Lees mijn recensie op Binnenlands Bestuur.

Ik wil ook praktische oplossingen bieden voor urgente problemen. Dat je afhankelijk wordt van AI, middelmatig wordt of niet meer kritisch kan denken, wil ik voorkomen. Met deze zeven tips gebruik je AI op een slimmere manier. Zodat je zelf slim blijft:

Begin zonder AI. Je kan AI op twee manieren gebruiken. Je kan AI gebruiken om je denken te versnellen. In dat geval vraag je het om een speech te schrijven – misschien is deze nieuwsbrief wel bedacht door AI. Interessanter is het om je denken te vertragen met AI. Dan lever ik deze nieuwsbrief in bij een chatbot en vraag: wat zie ik over het hoofd? Of: leg me uit waarom ik ongelijk heb. Denk eerst zelf na over een probleem of idee voordat je AI inschakelt. Laat AI meedenken of alternatieven aandragen. Vertraag je denken af en toe. Je werkt niet sneller, maar je werk wordt beter.

Gebruik AI als sparringpartner, niet als eindantwoord. Uit onderzoek blijkt dat als je AI blind vertrouwt, dit ten koste gaat van je zelfvertrouwen. De oplossing? Geef tegengas en wees kritisch. Vraag bijvoorbeeld waar de bron is voor de beweringen van AI. Het grootste risico dat je organisatie kan lopen is dat je collega’s blind op AI vertrouwen. Dan kan je ze maar beter meteen vervangen door een chatbot. Dat is een serieuzer risico voor je organisatie dan dat collega’s niet met AI aan de gang gaan.

Neem een andere zoekmachine dan Google. Als je iets googelt, is het je vast al eens opgevallen: je zoekterm wordt ook automatisch in AI-zoekmachine Gemini geladen. Wat het wel heel verleidelijk maakt om AI te gebruiken in plaats van je hersenen. Terwijl de uitdaging is om je hersenen zo actief mogelijk te houden. Wissel daarom vandaag naar een andere zoekmachine als je nog Google gebruikt. DuckDuckGo is trouwens ook privacyvriendelijker.

Blijf vaardigheden oefenen. “Schrijven helpt je om je denken te verhelderen, je ideeën te verruimen en tilt je leven, zowel persoonlijk als professioneel, naar een hoger niveau.” Dat zijn niet mijn woorden, maar die van OpenAI-CEO Sam Altman. Als je mij niet gelooft, geloof je dan de hedendaagse Messias van AI? Schrijf, programmeer of analyseer regelmatig zonder AI. Creativiteit ontstaat vaak juist door moeite en reflectie en het werkt dan heel goed om even offline te gaan.

Neem pauzes. Steeds meer mensen hebben gefrituurde hersenen door AI. AI brain fry, in mooi Nederlands. Mensen ervaren mentale vermoeidheid en overbelasting door intensief gebruik en toezicht op meerdere AI-tools. Onderzoek toont aan dat het niet gaat om een emotionele burn-out, maar om een cognitieve 'overload'. De oplossing? Neem pauzes. Wandel. Ga weg achter je scherm. Sowieso een goed idee. De meest interessante ideeën zijn tijdens wandelingen bedacht, niet onder een systeemplafond.

Er is nog een goede reden om vaker pauzes te nemen. AI wordt in rap tempo namelijk een commodity. En dan maakt iets anders het verschil: je denkvermogen. En dat kan stukken slimmer.

Controleer AI-output kritisch. AI-chatbots als Gemini en Le Chat geven hun antwoord met zelfvertrouwen – ook als ze de grootst mogelijke onzin verkopen. Mijn favoriet: wie het snelst het Kanaal heeft overgestoken – te voet. Je chat niet met een professor, maar gebruikt een hele goede woordjesvoorspeller. Net zoals Signal en WhatsApp voorspellen welk woord je gaat gebruiken. Zie AI als een stagiair: nuttig, maar niet altijd betrouwbaar. Wees dus altijd kritisch op de output van AI.

Investeer in digitale geletterdheid. We staan aan de vooravond van het massaal gebruik van AI. Het is niet raar dat je collega’s – jij niet natuurlijk - met AI gaan blunderen. Sterker nog: ook influencer Kim Kardashian en oud-NRC-hoofdredacteur en AI-journalist Peter Vandermeersch blunderden met AI. Maar dat valt te voorkomen. Zorg dat je collega’s begrijpen hoe AI werkt en investeer in digitale geletterdheid.

Heb ik bij het schrijven AI gebruikt om mijn denken te vertragen of om het te versnellen? Vraag je je misschien af. Ik heb AI gebruikt voor een spellingscheck; dat verbeterde de tekst en bespaarde me tijd – het versnelde dus mijn denken. Maar ik gebruikte AI ook om mijn denken te vertragen. Ik was benieuwd waar deze nieuwsbrief beter kan. Ik vroeg waarom ik ongelijk had. Ik kreeg het volgende terug:

“Het “Efficiency-paradox”: Is vertragen wel een deugd? Jij pleit voor het vertragen van je denken. Een criticus zou kunnen zeggen: Het argument: In een kenniseconomie is snelheid een concurrentievoordeel. Terwijl jij “je denken vertraagt” om een perfecte nieuwsbrief te schrijven, heeft je concurrent er al drie gepubliceerd met behulp van AI. De kern: De “middelmatigheid” waar je voor waarschuwt, is voor veel bedrijven goed genoeg. De markt vraagt vaak niet om diepgang, maar om volume en aanwezigheid.”

Maar is dat zo, dat middelmatigheid goed genoeg is? Jij als slimme nieuwsbrieflezer neemt toch geen genoegen met middelmatigheid en vraagt toch juist wél om diepgang. Toch?

• Karen Hao heeft een indrukwekkende docu gemaakt over de datawerkers die uitgebuit worden terwijl ze AI mogelijk maken. Kwartiertje maar, maar toch erg diepgaand en leerzaam. En ongemakkelijk, op z’n minst.

• Hao is niet m’n enige held die recent een video lanceerde, twee andere helden maakten een interessante video over AI: Ryan Holiday en Mark Manson (bekend van The subtle art of not giving a F). Die laatste bevat het meest praktisch advies, kijken dus.

• De toekomst van werken met AI is een vlotte en hypevrije podcast van Saskia Nijs over AI, werk en leiderschap. Fijne manier van presenteren plus gasten die iets te melden hebben. Like. Luisteren, hier.

• Is er zoiets als de opperguru van IT en AI? Dan moet dat Benedict Evans zijn. Zijn halfjaarlijkse analyse is weer uit en bevat weer veel bruikbare inzichten. Wist je dat Anthropic meer omzet draait dan OpenAI - dat Claude ChatGPT heeft verslagen?

• Eerst hadden we de boyfriends of Instagram - zielige vriendjes van influencers. Maak kennis met: de droevige vrouwen van AI. Ben je getrouwd met een man die geobsedeerd is door AI? Sterkte.

• Cees Zweistra schreef eerder interessante boeken over social media en gekkies die in complottheorieën geloven. Hij heeft samen met Julie Hoppenbrouwers (goeie naam, proost) een boek over AI en recht geschreven: Sneller en beter? Want nieuwe technologie leidt niet vanzelf tot een betere juridische praktijk.

• Nieuwe AI-hype: TokenMaxxing. Veel AI gebruiken is het nieuwe statussymbool op de werkvloer in Silicon Valley. Token counts, productivity scores, AI-usage dashboards. Alsof je output meetbaar is in activiteit. AI is een tool, geen doel.

Fijne dag,

Aaron

PS: Wil je ook een keer iets delen of is je iets opgevallen dat anderen niet mogen missen? Laat het me weten. Deze nieuwsbrief stuur ik inmiddels naar meer dan 4.500 abonnees. Lees je deze nieuwsbrief met plezier? Support de nieuwsbrief dan door anderen er op te wijzen. Dat is de enige manier waarop deze nieuwsbrief kan groeien (en ik er nog meer tijd aan kan besteden). Wil je meer weten over technologie, productiviteit of AI? Op deze pagina vind je mijn lezingen.